ت دي ماه در مورد ماه اول زمستان که همان دي ماه مي‌باشد، قبلا توضيحاتي ارائه شده است که با کليلک بر روي اين جمله مي‌توانيد آن را مطالعه نماييد.‌ بهمن ماه کانون آخر يا کانون دوم مطابق گاهشماري رومي تقريبا با ماه بهمن شمسي برابر است و به طور دقيق‌تر از 23 دي تا 23 بهمن را شامل مي‌شود. امام رضا (ع) بر اساس ماه‌هاي رومي سفارش‌هايي را براي تغذيه و سلامت و نيز حفظ الصحه متذکر شده و خصوصيات هر ماه و تدبير هر يک از آن‌ها را بيان داشته اند. امام رضا (ع) در رساله ذهبيه ضمن توصيه کلي به مأمون در باره مزاج‌ها و زمان و مکان مي‌فرمايد: « إن قوة النفس تابعة لأمزجة الأبدان، وان الأمزجة تابعة للهواء، وتتغير بحسب الهواء، في الأمکنة... ». بدان که نيروي روح پيرو مزاج‌هاي مختلف بدن است و مزاج‌ها خود تابع هوا هستند و با تغيير هوا دچار دگرگوني مي‌شوند و... (1) امام رضا (ع) ضمن برشمردن خصوصيات ماه‌ها در باره ويژگي‌هاي بدن در ماه کانون دوم يا همان بهمن ماه مي‌فرمايد: واحد وثلاثون يوماً يقوى فيه غلبة بلغم ينبغي أن يتجرع فيه الماء بالريق، وينفع الاحساء فيه مثل البقول الحارة کالکرفس، والجرجير، والکراث، وينفع فيه دخول الحمام، والتمريخ بدن الخيري وما ناسبه ويحذر فيه الحلو، وأکل السمک الطري واللبن ... »؛ (2) مصرف سير نيز هفته اي يکبار مفيد است. مصرف خرما گاهي با شير و تخم مرغ مناسب است و از سستي اواخر و نيمه دوم زمستان و اوايل بهار جلوگيري مي‌کند اولين نکته اي که امام رضا (ع) به آن اشاره مي‌کنند آن است که در اين ماه بلغم زياد مي‌شود. بلغم همان سيستم ايمني بدن و از جنس آب و سرد و تر است که در طب سنتي با عنوان مزاج زمستاني از آن ياد مي‌شود. از فصل زمستان، سن کودکي و پيري، فربهي، غذاهاي تر و سرد خوردن(ماهي، ماست، و...) به عنوان عوامل افزايش بلغم نام مي برند. از اين رو براي اين ماه مصرف موادي مثل: گوشت (شتر، گوسفند، کبوتر، سار، گنجشک)، ادويه جات (هل، دارچين، زنجبيل، زيره، زعفران، زنيان، سير، موسير،خردل) و سبزيجات (کرفس، نعناع، ريحان، جعفري، ترخون، مرزه، کلم، مارچوبه، نخود، گردوي هندي، قدومه شيرازي، کدو حلوايي، ليمو ترش و گندم) مفيد است. از جمله توصيه هاي امام رضا(ع) در رساله ذهبيه درباره اين ماه، مصرف کمي آب گرم در صبح به صورت ناشتا است که توصيه مي‌کنند بهتر است اين آب گرم را يک مرتبه سر کشيد. سفارش ديگر امام رضا (ع) خوردن حبوبات گرم، کرفس، ترتيزک، سير، پياز کوهي و استحمام خوب است که همانطور که اشاره کرديم باعث کاهش بلغم مي‌شود. رفتن به حمام هم از اين نظر که با تعريق بدن بلغم دفع مي‌شود مورد سفارش امام رضا (ع) بوده است. توصيه ديگر امام رضا (ع) براي اين ماه ماساژ و روغن مالي بدن با استفاده از روغن‌هاي گرم مانند روغن خيري (شب بو) و روغن‌هاي مشابه است که طبيعت گرم دارند. در همين زمينه امام رضا (ع) مي‌فرمايد: ادهنوا بالبنفسج فانه بارد في الصيف و حار في الشتاء؛ با روغن بنفشه خود را خوشبو کنيد زيرا در تابستان سرد و در زمستان گرم است.(3) و آخرين توصيه امام رضا(ع) در رساله ذهبيه براي اين ماه پرهيز از مصرف شيريني‌ها، ماهي تازه و ماست است که مصرف همه اين‌ها باعث افزايش سردي و بلغم است و مايه بيماري در بدن است. (4) اسفندماه مطابق گاه شمار يوناني شباط به آخرين ماه زمستان اطلاق مي‌شود که به طور تقريبي با اسفند ماه ما برابر است. امام رضا (ع) در رساله ذهبيه در مورد ويژگي‌هاي اسفندماه مي‌فرمايد: (شباط) ثمانية و عشرون يوما تختلف فيه الرياح و تکثر الامطار و يظهر فيه العشب و يجرى فيه الماء في العود و ينفع فيه اکل الثوم و لحم الطير و الصيود و الفاکهة اليابسة و يقلل من اکل الحلاوة و يحمد فيه کثرة الجماع و الحرکة و الرياضة؛ شباط بيست و هشت روز است، بادها در آن مختلف مى‏شود باران زياد مي‌بارد، گياه و علف سر از زمين بيرون مى‏آورد، آب در شاخه‏هاى درختان جارى مى‏شود، خوردن سير و گوشت پرندگان و شکار و ميوه‏هاى خشک شده سودمند است و حرکت و فعاليت و کار در اين ماه بسيار نيکو است.(5) امام رضا (ع) در اين بخش از سخنان خود اين ماه را مقدمه بهار برشمرده و به خصوصيات طبيعي و جوي آن اشاره مي‌کنند و * در اولين توصيه براي اين ماه خوردن سير را توصيه مي‌کنند هرچند در بياني ديگر فرموده اند که در فصل بهار بايد از خوردن پياز و سير و ترشي پرهيز کرد، اما استفاده از اين گياه را براي آخر زمستان مفيد دانسته و فرموده اند: و ينفع فيه اکل الثوم؛ خوردن سير در اين ماه نافع بدن است. ‎در روايات از سير به عنوان شفاي هفتاد نوع بيماري ياد شده و خواص فراواني براي آن ذکر شده است. در حال حاضر هم از سير براي کاهش ميزان کلسترول و کاهش خطر بروز بيماري‌هاي قلبي عروقي و نيز براي بهره مندي از خواص ‏ضدميکروبي آن استفاده مي‌شود. امام رضا(ع) در بياني ديگر مي‌فرمايد: هر کس مي خواهد بادي دامنگير او نشود، در هر هفت روز، يک بار سير بخورد.(6) * دومين توصيه امام رضا (ع) براي اين ماه خوردن گوشت پرنده و شکار است. در اواخر زمستان از اين جهت که هنوز سرماى زننده آن گاهى ما را تعقيب مى‏کند بدن نسبت به ماه‌هاى بعد محتاج به حرارت بيشترى است و در ميان خوراکى‏ها گوشت حرارت زيادترى توليد مى‏کند. از اين رو امام رضا (ع) در باره فوايد و خواص مفيد مصرف گوشت در بياني ديگر به نقل از امام على (ع) مي فرمايند: ذُکِرَ عِندَ النَّبِيِّ صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم اللَّحمُ وَالشَّحمُ ، فَقالَ : لَيسَ مِنهُما بَضعَةٌ تَقَعُ فِي المَعِدَةِ إلاّ أنبَتَت مَکانَها شِفاءً ، وأخرَجَت مِن مَکانِها داءً؛ نزد پيامبر (ص) از گوشت و پيهْ ياد شد. فرمودند: هيچ پاره‏اى از اين دو در معده جاى نمى‏گيرد، مگر اين که در جاى آن، شفا مى‏رويد و بيمارى‏اى از آن جا مى‏رود.( 7) * و توصيه سوم امام رضا (ع) براي اين ماه استفاده از خشکبار و ميوه هاي خشک است. از اين رو مي‌فرمايد: و الفاکهة اليابسة؛ و خوردن ميوه‏هاى خشک مفيد است که مراد از ميوه‏هاى خشک ظاهرا خشکبار است مانند پسته و بادام و فندق و گردو و سنجد و امثال آن که ما پيش از اين در خواص برخي از آنها مثل گردو ، سنجد و ... از نگاه امام رضا (ع) سخن گفتيم. در اسفند ماه به خاطر اختلالاتي که در مزاج پيدا مي‌شود، جريان خون مختل شده و پوست بدن دچار مشکل مي‌شود و برخي نارسايي‌ها در مفاصل و استخوان‌ها پديد مي‌آيد که به خاطر همين امام رضا (ع) مي‌فرمايد: در ماه شباط بايد از مقدار مصرف شيرينى کم کرد بخشي از توصيه هاي امام رضا (ع) براي اين ماه توصيه‌هاي پرهيزي است که نبايد انجام داد. از اين رو آن حضرت مي‌فرمايد: و يقلل من اکل الحلاوة؛ و بايد از خوردن شيريني جات بکاهد. در اسفند ماه به خاطر اختلالاتي که در مزاج پيدا مي‌شود، جريان خون مختل شده و پوست بدن دچار مشکل مي‌شود و برخي نارسايي‌ها در مفاصل و استخوان‌ها پديد مي‌آيد که به خاطر همين امام رضا (ع) مي‌فرمايد: در ماه شباط بايد از مقدار مصرف شيرينى کم کرد. و توصيه آخر امام رضا (ع) براي اين ماه افزايش تحرک و ورزش و فعاليت‌هاي بدني است. فعاليت‌هاي بدني خود به بيدار شدن اعصاب کمک مي‌کند چرا که در سرماى زمستان اعصاب به نوعي رخوت دچار شده و سلول‌هاى مرده همچنان در جاى خود مانده‌اند که با حرکت و فعاليت و ورزش احيا مي‌شوند.(8) امام رضا (ع) در بياني ديگر در مورد تحرک و آثار ورزش در ايجاد نشاط معتقدند که جنبش بيش از اندازه و خسته ساختن اعضاي بدن باعث فرسودگي جسم و جان خواهد شد و موجبات حزن و درد را فراهم مي‌سازد؛ اما اگر تقلا و جنبش به حد اعتدال باشد باعث نشاط و شادماني انسان مي‌گردد و او از اين فعاليت لذت خواهد برد.